NEWS
0102030405
قىش پەسلى: شىمالىي ۋە جەنۇبىي جۇڭگو ئەنئەنىسىنىڭ ئاشپەزلىك يىغىلىشى
2024-12-20
قىشلىق دەم ئېلىش كۈنى خەنزۇچە «دوڭجى» دەپ ئاتالغان ، ئاي كالىندارىدىكى پەسىلنىڭ ئۆزگىرىشىنى بىلدۈرىدىغان 24 قۇياش ئاتالغۇسىنىڭ بىرى. ئادەتتە 12-ئاينىڭ 21-كۈنى ياكى 22-كۈنى ئەتراپىدا چۈشىدىغان بۇ ئەھمىيەتلىك كۈن ، كۈندۈزلۈك ئۇزۇن ۋاقىتنىڭ قايتىپ كەلگەنلىكى ۋە قىشنىڭ سوغۇق قۇچىقىدىن باھارنىڭ ئىللىقلىقىغا تەدرىجىي ئۆتۈشنى سىمۋول قىلىدۇ. جۇڭگو مەدەنىيىتىدە ، قىشلىق دەم ئېلىش ۋاقتى ئويلىنىش ۋە ئائىلە يىغىلىشى بولۇپلا قالماستىن ، بەلكى يەنە دۆلەتنىڭ شىمالى ۋە جەنۇبىدىكى رايونلاردا زور دەرىجىدە پەرقلىنىدىغان يېمەكلىكلەرنى تەبرىكلەش كۈنى. بۇ ماقالە قىشلىق دەم ئېلىش كۈنىگە مۇناسىۋەتلىك ئالاھىدە يېمەكلىكلەرگە چوڭقۇر چۆكۈپ ، رايوندىكى مەدەنىيەت پەرقىنىڭ مول گىلەملىرى ۋە يېمەكلىك يېتىلدۈرىدىغان ھېسسىيات باغلىنىشى ئۈستىدە ئىزدىنىش بىلەن بىر ۋاقىتتا ، شىمالدىكى كاۋاپدان ۋە جەنۇبتىكى يېلىمى گۈرۈچ توپىنىڭ سېلىشتۇرما يېمەك-ئىچمەك ئەنئەنىسى ئۈستىدە توختالدى.
قىشلىق دەم ئېلىشنىڭ ئەھمىيىتى
قىشلىق دەم ئېلىش كۈنى جۇڭگودا چوڭقۇر يىلتىز تارتقان مەدەنىيەت ئەھمىيىتىگە ئىگە. ئەنئەنە بويىچە ، ئائىلىلەر جەم بولىدىغان ، ئەجدادلارغا ھۆرمەت بىلدۈرىدىغان ۋە نۇرنىڭ قايتىپ كەلگەنلىكىنى تەبرىكلەيدىغان پەيت كەلدى. بۇ كۈن ھەمىشە ئىللىقلىق ، ئىتتىپاقلىق ۋە گۈللىنىشكە سىمۋول قىلىنغان ئالاھىدە يېمەكلىكلەرنى تەييارلاش ۋە ئىستېمال قىلىشنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھەر خىل مۇراسىم ۋە ئۆرپ-ئادەتلەر بىلەن خاتىرىلىنىدۇ. بۇ بايرام بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئەڭ بەلگە خاراكتېرلىك ئىككى تاماق جۇڭگونىڭ شىمالىدىكى كاۋاپدان ۋە جۇڭگونىڭ جەنۇبىدىكى يېلىمى گۈرۈچ شارچىسى (تاڭيۈەن). ھەر بىر تاماق يەرلىك تەركىبلەر ۋە تاماق ئېتىش ئۇسۇللىرىنى ئەكس ئەتتۈرۈپلا قالماي ، يەنە ئۇلارنى تەييارلىغان ۋە ئۇنىڭدىن ھۇزۇرلىنىدىغان كىشىلەرنىڭ مەدەنىيەت قىممىتى ۋە ھېسسىيات باغلىنىشىنى گەۋدىلەندۈرىدۇ.
دوپپا: شىمالىي ئەنئەنە
جۇڭگونىڭ شىمالىدا ، قىش پەسلى دەم ئېلىش دورىسى ياكى «جياۋزى» بىلەن ئوخشاش. ھەر خىل تەركىبلەر بىلەن تولغان بۇ يېقىملىق يانچۇقلار خېمىر شىمالىي تاماقلارنىڭ ئاساسلىق يېمەكلىكى. قىشلىق دەم ئېلىش مەزگىلىدە كاۋاپدان يېيىش ئەنئەنىسى قەدىمكى زامان سوغۇقتىن ساقلىنىش ۋە كېلەر يىللىق بەختكە كاپالەتلىك قىلىش ئادىتىدىن كەلگەن دەپ قارىلىدۇ. كاۋاپداننىڭ شەكلى جۇڭگونىڭ قەدىمكى كۈمۈش ياكى ئالتۇن تەركىبلىرىگە ئوخشايدۇ ، بۇ بايلىق ۋە گۈللىنىشنىڭ سىمۋولى.
ئىشلەپچىقىرىش جەريانى ۋە تەركىبى
كاۋاپدان ئىشلەپچىقىرىش ئۇن ۋە سۇدىن خېمىر ياساشتىن باشلىنىدىغان ئىنچىكە جەرياننى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. خېمىر نېپىز چەمبەرگە ئايلاندۇرۇلۇپ ، ئاندىن يەر گۆشى (ئادەتتە چوشقا گۆشى ياكى كالا گۆشى) ، كۆكتاتلار (يېسىۋىلەك ياكى چۈچۈكبۇيا) ۋە تېتىتقۇ ئارىلاشمىسى بىلەن تولدۇرۇلىدۇ. ئاندىن كاۋاپدانلار قاتلىنىپ پېچەتلىنىدۇ ، كۆپىنچە مۇرەككەپ شەكىللەردە ئاشپەزنىڭ ماھارىتىنى ئەكىس ئەتتۈرىدۇ.
كاۋاپداننىڭ تەم ئالاھىدىلىكى كۆپ خىل بولۇپ ، تولدۇرۇشقا ئاساسەن مەززىلىكتىن ئازراق تاتلىققىچە. شىمالىي كىلىمات سوغۇق قىشلىرى بىلەن ئىللىقلىق ۋە ئوزۇق بىلەن تەمىنلەيدىغان يۈرەك تەركىبلىرىنىڭ ئىشلىتىلىشىگە تەسىر كۆرسەتتى. كۆپ ئۇچرايدىغان يېمەكلىكلەر چوشقا گۆشى ۋە يېسىۋىلەك ، قوي ۋە پىياز ، ھەتتا موگۇ ، دۇفۇ قاتارلىق گۆشسىز تاماقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
مەدەنىيەت ئەھمىيىتى
تۆكمە قىلىپ سېتىش پەقەت يېمەكلىكلا ئەمەس. ئۇلار ئائىلە ئىتتىپاقلىقى ۋە ئىتتىپاقلىقىنىڭ سىمۋولى. كاۋاپدان ياساش ھەرىكىتى دائىم مەھەللە پائالىيىتى بولۇپ ، ئائىلە ئەزالىرى يىغىلىپ تاماق تەييارلايدۇ. بۇ ئورتاق تەجرىبە تەۋەلىك تۇيغۇسىنى يېتىلدۈرۈپ ، ئائىلە رىشتىنى كۈچەيتىدۇ. بۇنىڭدىن باشقا ، پۇلنى بىر تۆشۈكنىڭ ئىچىگە قويۇش ئەنئەنىسى قىزىقارلىق ۋە ھاياجانلىنىش ئېلېمېنتىنى قوشىدۇ ، چۈنكى بۇ پۇلنى تاپقان كىشىنىڭ كېلەر يىلى تەلىيى ئوڭدىن كېلىدۇ دەپ قارىلىدۇ.
گلۇتىنۇس گۈرۈچ توپى: جەنۇب خۇشاللىقى
بۇنىڭغا سېلىشتۇرغاندا ، جۇڭگونىڭ جەنۇبى قىشلىق دەم ئېلىش كۈنىنى يېلىمى گۈرۈچ شارچىسى ياكى «تاڭيۈەن» بىلەن تەبرىكلەيدۇ. يېلىمى گۈرۈچ ئۇنىدىن ياسالغان بۇ تاتلىق ، چايناپ پىشۇرۇلغان كاۋا ئادەتتە كۈنجۈت قىيامى ، قىزىل پۇرچاق ئۇيۇتمىسى ياكى يەر ياڭىقى قىيامى قاتارلىق تاتلىق يېمەكلىكلەر بىلەن تولدۇرۇلىدۇ. تاڭيۈەننىڭ يۇمىلاق شەكلى جەم بولۇش ۋە مۇكەممەللىككە سىمۋول قىلىنغان بولۇپ ، ئۇلارنى بۇ بايرام مەزگىلىدە ئائىلە يىغىلىشىغا ماس كېلىدىغان تاماققا ئايلاندۇرىدۇ.
ئىشلەپچىقىرىش جەريانى ۋە تەركىبى
تاڭيۈەننىڭ تەييارلىنىشى نازۇك جەريان بولۇپ ، يېلىمى گۈرۈچ ئۇنى بىلەن سۇنى ئارىلاشتۇرۇپ سىلىق خېمىر ھاسىل قىلىدۇ. ئاندىن خېمىر كىچىك شارلارغا شەكىللەنگەن بولۇپ ، توپقا قايتا دومىلاشتىن بۇرۇن كۆڭۈلدىكىدەك تاتلىق تولدۇرۇلغان. ئاندىن تاڭيۈەن يەر يۈزىگە لەيلەپ بولغۇچە قاينىتىلىدۇ ، بۇ ئۇلارنىڭ پىشۇرغانلىقى ۋە ھۇزۇرلىنىشقا تەييار ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.
تاڭيۈەننىڭ تەم ئالاھىدىلىكى كاۋاپداندىن ئالاھىدە پەرقلىنىدۇ. يېلىمى گۈرۈچ ئۇنىنىڭ چايناش قۇرۇلمىسى تولدۇرۇشنىڭ تاتلىقلىقى بىلەن كىشىنى خۇشال قىلىدىغان سېلىشتۇرما پەيدا قىلىدۇ. قىش پەسلى بىر قەدەر يېنىك بولغان جەنۇب ھاۋاسى تاتلىق تەملەرگە تېخىمۇ ئەھمىيەت بېرىدۇ ، تاڭيۈەننى تاتلىق تۈرۈمنىڭ مودا تاللىشىغا ئايلاندۇرىدۇ.
مەدەنىيەت ئەھمىيىتى
تاڭيۈەن جۇڭگونىڭ جەنۇبى مەدەنىيىتىدە ئالاھىدە ئورۇنغا ئىگە بولۇپ ، ئائىلە ئىتتىپاقلىقى ۋە ئىناقلىقىغا سىمۋول قىلىنغان. تاڭيۈەننى بىللە يېيىش ھەرىكىتى ئائىلىلەرنىڭ بىر-بىرىگە بولغان مۇھەببىتى ۋە قوللىشىنى ئىپادىلەيدىغان بىر خىل ئۇسۇل. تۆشۈكلەرنىڭ يۇمىلاق شەكلى بىرلىشىشنىڭ مۇھىملىقىنى ئەسكەرتىدۇ ، بولۇپمۇ قىشلىق دەم ئېلىش مەزگىلىدە ئائىلىلەر بىر يەرگە جەم بولغاندا تەبرىكلەيدۇ.
ئاشپەزلىك توقۇنۇشى: ئىككى ئەنئەنىنى سېلىشتۇرۇش
گەرچە كاۋاپدان ۋە تاڭيۈەن ھەر ئىككىسى قىشلىق دەم ئېلىش كۈنىنى تەبرىكلەش پائالىيىتىدە كەم بولسا بولمىسىمۇ ، ئۇلارنىڭ پەرقى جۇڭگوچە تاماقلارنىڭ مول كۆپ خىللىقىنى گەۋدىلەندۈردى. سېلىشتۇرما ئىشلەپچىقىرىش جەريانى ، تەركىب تاللاش ۋە تەم ئالاھىدىلىكى كېلىمات ، دېھقانچىلىق ۋە مەدەنىيەت ئادىتىنىڭ رايون ئۆزگىرىشىنى ئەكس ئەتتۈرىدۇ.
ئىشلەپچىقىرىش جەريانى
كاۋاپدان ئىشلەپچىقىرىش بىر خىل مەززىلىك تولدۇرۇش ۋە قېلىن خېمىرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ ، تاڭيۈەن بولسا تاتلىق تولدۇرۇش ۋە يۇمشاق ، چايناش شەكلى بىلەن خاراكتېرلىنىدۇ. كاۋاپدان تەييارلاش ھەمىشە تېخىمۇ مۇرەككەپ قاتلاش تېخنىكىسىنى تەلەپ قىلىدۇ ، ئەمما تاڭيۈەننىڭ شەكلى ئاددىيراق بولۇپ ، خېمىرنىڭ سىلىقلىقىغا ئەھمىيەت بېرىدۇ.
تەركىب ماسلاشتۇرۇش
ئۆرۈك مېغىزى ئادەتتە ئىللىقلىق ۋە رىزىق بىلەن تەمىنلەيدىغان يۈرەك تەركىبلىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ ، تاڭيۈەن تاتلىق تەم ۋە توقۇلمىلارنى تەكىتلەيدۇ. شىمالنىڭ گۆش ۋە كۆكتاتلارغا بولغان مايىللىقى جەنۇبنىڭ تاتلىق ماي قاچىلاشقا مايىللىقى بىلەن سېلىشتۇرما بولۇپ ، ئىككى رايوننىڭ دېھقانچىلىق پەرقىنى كۆرسىتىپ بەردى.
تەم ئالاھىدىلىكى
كاۋاپداننىڭ تەمى مەززىلىك ۋە پۇختا بولۇپ ، ھەمىشە تەمىنى ئاشۇرىدىغان قىيما بىلەن بىللە كېلىدۇ. بۇنىڭغا سېلىشتۇرغاندا ، تاڭيۈەن تاتلىق ھەم راھەت تەجرىبە بىلەن تەمىنلەيدۇ ، دائىم ئىسسىق شەربەت ياكى شورپىدا بېرىلىدۇ. تەمدىكى بۇ خىل ئوخشىماسلىق شىمال ۋە جەنۇبنىڭ تېخىمۇ كەڭ ئاشپەزلىك پەلسەپىسىنى ئەكىس ئەتتۈرىدۇ ، بۇ يەردە ئالدىنقىسى يۈرەك ۋە مەززىلىك تاماقلارغا مايىل بولسا ، كېيىنكىسى تاتلىق ۋە نازۇكلىقنى قوبۇل قىلىدۇ.
مەدەنىيەت ئۇلىنىشى سۈپىتىدە يېمەكلىك
ئۇلارنىڭ يېمەك-ئىچمەك جەھەتتىكى پەرقىدىن باشقا ، تۆكمە قىلىپ سېتىش ۋە تاڭيۈەن مەدەنىيەت كىملىكى ۋە ھېسسىيات باغلىنىشىنىڭ كۈچلۈك سىمۋولى. يېمەكلىكنىڭ ئەسلىمىلەرنى قوزغاش ، مۇناسىۋەت ئورنىتىش ۋە مەدەنىيەت پەرقىنى كۆتۈرۈشتەك ئۆزگىچە ئىقتىدارى بار. قىشلىق دەم ئېلىش كۈنى ئائىلە ۋە ئىتتىپاقلىققا ئەھمىيەت بېرىپ ، كىشىلەرگە مىراسلىرى بىلەن ئالاقىلىشىش ۋە ئەنئەنىسىنى باشقىلار بىلەن ئورتاقلىشىش پۇرسىتى بىلەن تەمىنلەيدۇ.
ئائىلىلەر ئۈستەل ئەتراپىغا يىغىلىپ ، بۇ ئالاھىدە تاماقلاردىن ھۇزۇرلىنىدۇ ، ئۇلار بەدىنىنى ئوزۇقلاندۇرۇپلا قالماي ، يەنە روھىنى ئوزۇقلاندۇرىدۇ. يېمەكلىكتىن تەڭ بەھرىمەن بولۇش ھەرىكىتى مۇھەببەت ، ئىتتىپاقلىق ۋە مەدەنىيەت غۇرۇرىنىڭ تەبرىكلەش پائالىيىتىگە ئايلىنىپ ، يېمەكلىكنىڭ رايون چېگراسىدىن ھالقىغان ئۇنىۋېرسال تىل ئىكەنلىكى توغرىسىدىكى قاراشنى كۈچەيتىدۇ.
خۇلاسە
قىشلىق دەم ئېلىش كۈنى جۇڭگودىكى ئويلىنىش ، تەبرىكلەش ۋە ئاشپەزلىك خۇشاللىقى. شىمالدىكى كاۋاپدان ۋە جەنۇبتىكى يېلىمى گۈرۈچ شارلىرىنىڭ سېلىشتۇرما ئەنئەنىسى جۇڭگونىڭ يېمەكلىك مەدەنىيىتىنىڭ مول كۆپ خىللىقىنى گەۋدىلەندۈرىدۇ. بۇ بەلگە خاراكتېرلىك تاماقلارنىڭ ئىشلەپچىقىرىش جەريانى ، تەركىب تاللاشلىرى ۋە تەم ئالاھىدىلىكى ئارقىلىق ، بىز جۇڭگوچە تاماقلارنى شەكىللەندۈرىدىغان رايون مەدەنىيەت پەرقى ھەققىدە چۈشەنچىگە ئېرىشىمىز.
ئاخىرقى ھېسابتا ، قىشلىق دەم ئېلىش كۈنى يېمەكلىكنىڭ كىشىلەرنى باغلاش ، ھېسسىياتنى قوزغاش ۋە مەدەنىيەت مىراسلىرىنى تەبرىكلەش كۈچىنى ئەسكەرتىدۇ. ئائىلىلەر بىر يەرگە جەم بولۇپ ، بۇ ئالاھىدە تاماقلاردىن ھۇزۇرلىنىدۇ ، ئۇلار ئەنئەنىسىگە ھۆرمەت قىلىپلا قالماي ، يەنە ئەۋلادمۇ ئەۋلاد قەدىرلىنىدىغان مەڭگۈ ئەسلىمىلەرنى يارىتىدۇ.